Mott-Gurney Denkleminin TüretilmesiMott-Gurney Denkleminin Türetilmesi
Boşluk yüküyle sınırlı akım (SCLC), yarı iletken cihaz fiziğindeki en önemli taşıma rejimlerinden biridir. Bu durum, kontaklardan enjekte edilen taşıyıcıların yoğunluğu, yarı iletkenin içinde zaten bulunan denge taşıyıcı yoğunluğundan çok daha fazla olduğunda ortaya çıkar. Bu koşullar altında, akım artık malzemenin içsel iletkenliğiyle sınırlı kalmaz, bunun yerine enjekte edilen yükün kendisi tarafından oluşturulan elektrik alanı ile sınırlanır.Boşluk yüküyle sınırlı akım (SCLC), yarı iletken cihaz fiziğindeki en önemli taşıma rejimlerinden biridir. Bu durum, kontaklardan enjekte edilen taşıyıcıların yoğunluğu, yarı iletkenin içinde zaten bulunan denge taşıyıcı yoğunluğundan çok daha fazla olduğunda ortaya çıkar. Bu koşullar altında, akım artık malzemenin içsel iletkenliğiyle sınırlı kalmaz, bunun yerine enjekte edilen yükün kendisi tarafından oluşturulan elektrik alanı ile sınırlanır.
SCLC ölçümleri, organik yarı iletkenler, OLED'ler, perovskit cihazlar ve düzensiz malzemelerde taşıyıcı hareketliliğini tahmin etmek ve tuzak durumlarını incelemek için yaygın olarak kullanılır. Deneysel olarak, SCLC genellikle yalnızca boşluk veya yalnızca elektron içeren bir yapı kullanılarak ölçülür; burada her iki elektrot da tercihen aynı tür taşıyıcıyı iletir. Bu, elektron-boşluk rekombinasyonunu engeller ve tek bir taşıyıcı türünün iletiminin baskın olmasına olanak tanır.SCLC ölçümleri, organik yarı iletkenler, OLED'ler, perovskit cihazlar ve düzensiz malzemelerde taşıyıcı hareketliliğini tahmin etmek ve tuzak durumlarını incelemek için yaygın olarak kullanılır. Deneysel olarak, SCLC genellikle yalnızca boşluk veya yalnızca elektron içeren bir yapı kullanılarak ölçülür; burada her iki elektrot da tercihen aynı tür taşıyıcıyı iletir. Bu, elektron-boşluk rekombinasyonunu engeller ve tek bir taşıyıcı türünün iletiminin baskın olmasına olanak tanır.
Tuzak içermeyen küçük hücreli akciğer kanserinin en yaygın olarak bilinen analitik açıklaması, uygulanan voltajla birlikte akım yoğunluğunun ikinci dereceden değiştiğini öngören Mott-Gurney denklemidir.Tuzak içermeyen küçük hücreli akciğer kanserinin en yaygın olarak bilinen analitik açıklaması, uygulanan voltajla birlikte akım yoğunluğunun ikinci dereceden değiştiğini öngören Mott-Gurney denklemidir.
$$ J = \frac{9}{8}\varepsilon\mu\frac{V^2}{L^3} $$ $$ J = \frac{9}{8}\varepsilon\mu\frac{V^2}{L^3} $$
burada \(J\) akım yoğunluğunu, \(\varepsilon\) malzemenin dielektrik sabiti를, \(\mu\) taşıyıcı hareketliliğini, \(V\) uygulanan voltajı ve \(L\) cihazın kalınlığını ifade etmektedir.burada \(J\) akım yoğunluğunu, \(\varepsilon\) malzemenin dielektrik sabiti를, \(\mu\) taşıyıcı hareketliliğini, \(V\) uygulanan voltajı ve \(L\) cihazın kalınlığını ifade etmektedir.
Denklem görünüşte basit olsa da, altında yatan fiziksel varsayımlar son derece önemlidir. Türetme işleminde, tuzak içermeyen taşıma, tek bir taşıyıcı türü, ohmik kontaklar, homojen hareketlilik, ihmal edilebilir difüzyon akımı ve ihmal edilebilir rekombinasyon varsayılmaktadır. Deneysel SCLC ölçümlerinin yorumlanması sırasında bu varsayımların anlaşılması çok önemlidir.Denklem görünüşte basit olsa da, altında yatan fiziksel varsayımlar son derece önemlidir. Türetme işleminde, tuzak içermeyen taşıma, tek bir taşıyıcı türü, ohmik kontaklar, homojen hareketlilik, ihmal edilebilir difüzyon akımı ve ihmal edilebilir rekombinasyon varsayılmaktadır. Deneysel SCLC ölçümlerinin yorumlanması sırasında bu varsayımların anlaşılması çok önemlidir.
Uzay yüküyle sınırlı akımın fiziksel kökeniUzay yüküyle sınırlı akımın fiziksel kökeni
Normal ohmik iletkenlik durumunda, yarı iletkenin içindeki taşıyıcı yoğunluğu yaklaşık olarak sabittir ve akım yoğunluğu voltajla doğrusal olarak değişir. Bu durumda, cihazın içindeki elektrik alanı neredeyse düzgündür ve enjekte edilen taşıyıcı yoğunluğu nispeten düşüktür.Normal ohmik iletkenlik durumunda, yarı iletkenin içindeki taşıyıcı yoğunluğu yaklaşık olarak sabittir ve akım yoğunluğu voltajla doğrusal olarak değişir. Bu durumda, cihazın içindeki elektrik alanı neredeyse düzgündür ve enjekte edilen taşıyıcı yoğunluğu nispeten düşüktür.
Ancak, bir temasın düşük iletkenliğe sahip bir yarı iletkene verimli bir şekilde taşıyıcıları enjekte etmesi durumunda, enjekte edilen yük cihazın içinde birikmeye başlar. Bu biriken yük, Poisson denklemi aracılığıyla cihazın içindeki elektrik alanını değiştirir. Sonuç olarak, elektrik alanı konumla ilişkili hale gelir ve akım, enjekte edilen yükün kendi içindeki elektrostatik etkileşimle sınırlanır.Ancak, bir temasın düşük iletkenliğe sahip bir yarı iletkene verimli bir şekilde taşıyıcıları enjekte etmesi durumunda, enjekte edilen yük cihazın içinde birikmeye başlar. Bu biriken yük, Poisson denklemi aracılığıyla cihazın içindeki elektrik alanını değiştirir. Sonuç olarak, elektrik alanı konumla ilişkili hale gelir ve akım, enjekte edilen yükün kendi içindeki elektrostatik etkileşimle sınırlanır.
Bu davranış ??'de gösterilmiştir. Ohmik iletkenliğin aksine, SCLC rejimindeki iç alan homojen değildir. Bunun yerine, cihazın içindeki elektrik alanı, ek olarak enjekte edilen yükün sürekli olarak elektrostatik potansiyeli değiştirmesi nedeniyle mesafe ile birlikte artar.Bu davranış ??'de gösterilmiştir. Ohmik iletkenliğin aksine, SCLC rejimindeki iç alan homojen değildir. Bunun yerine, cihazın içindeki elektrik alanı, ek olarak enjekte edilen yükün sürekli olarak elektrostatik potansiyeli değiştirmesi nedeniyle mesafe ile birlikte artar.
Başlangıç denklemleriBaşlangıç denklemleri
Mott-Gurney denkleminin türetilmesi, iki temel denklemle başlar: Poisson denklemi ve sürüklenme akımı denklemi.Mott-Gurney denkleminin türetilmesi, iki temel denklemle başlar: Poisson denklemi ve sürüklenme akımı denklemi.
Poisson denklemi, elektrik alan gradyanını yük yoğunluğuyla ilişkilendirir:Poisson denklemi, elektrik alan gradyanını yük yoğunluğuyla ilişkilendirir:
$$ \frac{dE}{dx} = \frac{\rho}{\varepsilon} $$ $$ \frac{dE}{dx} = \frac{\rho}{\varepsilon} $$
burada \(E\) elektrik alanı, \(\rho\) yük yoğunluğu ve \(\varepsilon\) ise yarı iletkenin dielektrik sabiti anlamına gelmektedir.burada \(E\) elektrik alanı, \(\rho\) yük yoğunluğu ve \(\varepsilon\) ise yarı iletkenin dielektrik sabiti anlamına gelmektedir.
Yalnızca \(n\) yoğunluğuna sahip tek bir taşıyıcı tür olduğu varsayılırsa, yük yoğunluğu şu şekilde olur:Yalnızca \(n\) yoğunluğuna sahip tek bir taşıyıcı tür olduğu varsayılırsa, yük yoğunluğu şu şekilde olur:
$$ \rho = qn $$ $$ \rho = qn $$
burada \(q\), temel elektrik yükünü temsil etmektedir.burada \(q\), temel elektrik yükünü temsil etmektedir.
Sürüklenme akım yoğunluğu şu şekilde ifade edilir:Sürüklenme akım yoğunluğu şu şekilde ifade edilir:
$$ J = q\mu nE $$ $$ J = q\mu nE $$
burada \(\mu\), taşıyıcı hareketliliğini temsil etmektedir.burada \(\mu\), taşıyıcı hareketliliğini temsil etmektedir.
Mott-Gurney türetmesinde, difüzyon akımı ihmal edilir. Bu yaklaşım, elektrik alanının yeterince güçlü olduğu ve böylece sürüklenme taşınımının difüzyona göre baskın olduğu durumlarda geçerlidir.Mott-Gurney türetmesinde, difüzyon akımı ihmal edilir. Bu yaklaşım, elektrik alanının yeterince güçlü olduğu ve böylece sürüklenme taşınımının difüzyona göre baskın olduğu durumlarda geçerlidir.
Tam difüzyon-yayılım denklemi şöyledir:Tam difüzyon-yayılım denklemi şöyledir:
$$ J = q\mu nE + qD\frac{dn}{dx} $$ $$ J = q\mu nE + qD\frac{dn}{dx} $$
ancak SCLC koşulları altında, difüzyon teriminin, sürüklenme terimine kıyasla küçük olduğu varsayılır:ancak SCLC koşulları altında, difüzyon teriminin, sürüklenme terimine kıyasla küçük olduğu varsayılır:
$$ qD\frac{dn}{dx} \ll q\mu nE $$ $$ qD\frac{dn}{dx} \ll q\mu nE $$
Mott-Gurney denkleminin türetilmesiMott-Gurney denkleminin türetilmesi
Öncelikle Poisson denklemini akım denklemiyle birleştirerek başlıyoruz. Yerine koyalım:Öncelikle Poisson denklemini akım denklemiyle birleştirerek başlıyoruz. Yerine koyalım:
$$ n = \frac{\varepsilon}{q}\frac{dE}{dx} $$ $$ n = \frac{\varepsilon}{q}\frac{dE}{dx} $$
sürüklenme akımı ifadesine:sürüklenme akımı ifadesine:
$$ J = q\mu nE $$ $$ J = q\mu nE $$
verir:verir:
$$ J = q\mu \left( \frac{\varepsilon}{q}\frac{dE}{dx} \right) E $$ $$ J = q\mu \left( \frac{\varepsilon}{q}\frac{dE}{dx} \right) E $$
bu ifade şu şekilde basitleştirilebilir:bu ifade şu şekilde basitleştirilebilir:
$$ J = \varepsilon\mu E\frac{dE}{dx} $$ $$ J = \varepsilon\mu E\frac{dE}{dx} $$
Yeniden düzenleme:Yeniden düzenleme:
$$ E\,dE = \frac{J}{\varepsilon\mu}\,dx $$ $$ E\,dE = \frac{J}{\varepsilon\mu}\,dx $$
Cihazlar arasında entegrasyon:Cihazlar arasında entegrasyon:
$$ \int_0^{E} E\,dE = \frac{J}{\varepsilon\mu} \int_0^x dx $$ $$ \int_0^{E} E\,dE = \frac{J}{\varepsilon\mu} \int_0^x dx $$
verir:verir:
$$ \frac{E^2}{2} = \frac{Jx}{\varepsilon\mu} $$ $$ \frac{E^2}{2} = \frac{Jx}{\varepsilon\mu} $$
Bu nedenle:Bu nedenle:
$$ E(x) = \sqrt{ \frac{2Jx}{\varepsilon\mu} } $$ $$ E(x) = \sqrt{ \frac{2Jx}{\varepsilon\mu} } $$
Cihaz üzerindeki voltaj, elektrik alanının entegre edilmesiyle elde edilir:Cihaz üzerindeki voltaj, elektrik alanının entegre edilmesiyle elde edilir:
$$ V = \int_0^L E(x)\,dx $$ $$ V = \int_0^L E(x)\,dx $$
Alan ifadesini yerine koyun:Alan ifadesini yerine koyun:
$$ V = \int_0^L \sqrt{ \frac{2Jx}{\varepsilon\mu} } \,dx $$ $$ V = \int_0^L \sqrt{ \frac{2Jx}{\varepsilon\mu} } \,dx $$
Sabitleri integralin dışına çıkarma:Sabitleri integralin dışına çıkarma:
$$ V = \sqrt{ \frac{2J}{\varepsilon\mu} } \int_0^L x^{1/2}\,dx $$ $$ V = \sqrt{ \frac{2J}{\varepsilon\mu} } \int_0^L x^{1/2}\,dx $$
Entegrasyon işlemini gerçekleştirme:Entegrasyon işlemini gerçekleştirme:
$$ V = \sqrt{ \frac{2J}{\varepsilon\mu} } \cdot \frac{2}{3}L^{3/2} $$ $$ V = \sqrt{ \frac{2J}{\varepsilon\mu} } \cdot \frac{2}{3}L^{3/2} $$
Her iki tarafın karesini alalım:Her iki tarafın karesini alalım:
$$ V^2 = \frac{8JL^3}{9\varepsilon\mu} $$ $$ V^2 = \frac{8JL^3}{9\varepsilon\mu} $$
Son olarak, akım yoğunluğu için yeniden düzenleme yapılırsa Mott-Gurney denklemi elde edilir:Son olarak, akım yoğunluğu için yeniden düzenleme yapılırsa Mott-Gurney denklemi elde edilir:
$$ J = \frac{9}{8} \varepsilon\mu \frac{V^2}{L^3} $$ $$ J = \frac{9}{8} \varepsilon\mu \frac{V^2}{L^3} $$
Türetmenin temelindeki fiziksel varsayımlarTüretmenin temelindeki fiziksel varsayımlar
Bu türetme işlemi matematiksel olarak basit görünse de, çeşitli önemli fiziksel varsayımlara dayanmaktadır.Bu türetme işlemi matematiksel olarak basit görünse de, çeşitli önemli fiziksel varsayımlara dayanmaktadır.
Tuzak içermeyen taşımaTuzak içermeyen taşıma
Bu türetme, enjekte edilen tüm taşıyıcıların hareketli kaldığını ve doğrudan elektrik iletimine katkıda bulunduğunu varsayar. Gerçekte düzensiz yarı iletkenlerde, taşıyıcılar genellikle yerel enerji seviyelerinde hapsolur. Bu hapsolma, taşıyıcı dağılımını değiştirir ve akımın voltaja olan bağımlılığını etkiler.Bu türetme, enjekte edilen tüm taşıyıcıların hareketli kaldığını ve doğrudan elektrik iletimine katkıda bulunduğunu varsayar. Gerçekte düzensiz yarı iletkenlerde, taşıyıcılar genellikle yerel enerji seviyelerinde hapsolur. Bu hapsolma, taşıyıcı dağılımını değiştirir ve akımın voltaja olan bağımlılığını etkiler.
Tek taşıyıcı sistemiyle taşımaTek taşıyıcı sistemiyle taşıma
Mott-Gurney denklemi, iletime yalnızca tek bir tür taşıyıcının önemli ölçüde katkıda bulunduğunu varsayar. Hem elektron hem de boşluk içeren bipolarl cihazlarda, rekombinasyon ve yük nötrlüğü etkileri, basit SCLC türetmesini geçersiz kılar.Mott-Gurney denklemi, iletime yalnızca tek bir tür taşıyıcının önemli ölçüde katkıda bulunduğunu varsayar. Hem elektron hem de boşluk içeren bipolarl cihazlarda, rekombinasyon ve yük nötrlüğü etkileri, basit SCLC türetmesini geçersiz kılar.
Ohmik temaslarOhmik temaslar
Bu türetme, taşıyıcıların yarı iletkene serbestçe enjekte edilebileceği varsayımına dayanır. Eğer temas yüzeyinde Schottky bariyeri veya enjeksiyon bariyeri varsa, akım, cihazın içindeki uzay yükü yerine temas enjeksiyonu ile sınırlanır.Bu türetme, taşıyıcıların yarı iletkene serbestçe enjekte edilebileceği varsayımına dayanır. Eğer temas yüzeyinde Schottky bariyeri veya enjeksiyon bariyeri varsa, akım, cihazın içindeki uzay yükü yerine temas enjeksiyonu ile sınırlanır.
Eşit hareketlilikEşit hareketlilik
Bu türetme, hareketliliğin elektrik alanından ve taşıyıcı yoğunluğundan bağımsız olduğunu varsayar. Ancak birçok organik yarı iletken maddede hareketlilik, alan, düzensizlik ve tuzak doluluğu gibi faktörlere büyük ölçüde bağlıdır.Bu türetme, hareketliliğin elektrik alanından ve taşıyıcı yoğunluğundan bağımsız olduğunu varsayar. Ancak birçok organik yarı iletken maddede hareketlilik, alan, düzensizlik ve tuzak doluluğu gibi faktörlere büyük ölçüde bağlıdır.
İhmal edilebilir düzeyde difüzyon akımıİhmal edilebilir düzeyde difüzyon akımı
Tüm türetme sürecinde difüzyonla gerçekleşen taşıma ihmal edilmektedir. Bu yaklaşım, düşük elektrik alanlarında veya denge durumuna yakın koşullarda daha az doğru sonuçlar verir.Tüm türetme sürecinde difüzyonla gerçekleşen taşıma ihmal edilmektedir. Bu yaklaşım, düşük elektrik alanlarında veya denge durumuna yakın koşullarda daha az doğru sonuçlar verir.
Mott-Gurney denkleminin geçerliliğini yitirdiği durumlardaMott-Gurney denkleminin geçerliliğini yitirdiği durumlarda
Gerçek yarı iletken cihazlar, genellikle ideal Mott-Gurney davranışından sapma gösterir. Bunun en yaygın nedenlerinden biri, tuzak durumlarının varlığıdır. Tuzak etkisiyle sınırlı SCLC'de, akım genellikle bir kuvvet yasasına uyar:Gerçek yarı iletken cihazlar, genellikle ideal Mott-Gurney davranışından sapma gösterir. Bunun en yaygın nedenlerinden biri, tuzak durumlarının varlığıdır. Tuzak etkisiyle sınırlı SCLC'de, akım genellikle bir kuvvet yasasına uyar:
$$ J \propto V^m $$ $$ J \propto V^m $$
nerede \(m > 2\).nerede \(m > 2\).
Alan bağımlı hareketlilik, akım-gerilim ilişkisini önemli ölçüde değiştirebilir. Birçok düzensiz organik yarı iletken, hareketliliğin elektrik alanıyla birlikte üstel olarak arttığı Poole-Frenkel davranışını sergiler.Alan bağımlı hareketlilik, akım-gerilim ilişkisini önemli ölçüde değiştirebilir. Birçok düzensiz organik yarı iletken, hareketliliğin elektrik alanıyla birlikte üstel olarak arttığı Poole-Frenkel davranışını sergiler.
Çok yüksek voltajlarda, seri direnç ve kendi kendini ısıtma etkileri de önemli hale gelebilir. Benzer şekilde, elektronlar ve boşluklar aynı anda mevcutse, rekombinasyon, elektrik alan dağılımını değiştirebilir ve tek taşıyıcı varsayımını geçersiz kılabilir.Çok yüksek voltajlarda, seri direnç ve kendi kendini ısıtma etkileri de önemli hale gelebilir. Benzer şekilde, elektronlar ve boşluklar aynı anda mevcutse, rekombinasyon, elektrik alan dağılımını değiştirebilir ve tek taşıyıcı varsayımını geçersiz kılabilir.
Bu nedenlerden dolayı, gerçek yarı iletken cihazları doğru bir şekilde tanımlamak için genellikle sayısal difüzyon-taşınım simülasyonları gereklidir.Bu nedenlerden dolayı, gerçek yarı iletken cihazları doğru bir şekilde tanımlamak için genellikle sayısal difüzyon-taşınım simülasyonları gereklidir.
Sürüklenme-difüzyon simülasyonlarıyla ilişkisiSürüklenme-difüzyon simülasyonlarıyla ilişkisi
Mott-Gurney denklemi, uzay yüküyle sınırlı taşıma mekanizması hakkında analitik bir bakış açısı sunduğu için son derece kullanışlıdır. Ancak, gerçek yarı iletken cihazlar genellikle basit bir analitik modelle açıklanamayan tuzak dağılımları, alan bağımlı hareketlilikler, doğrusal olmayan kontaklar, rekombinasyon süreçleri ve mekânsal olarak değişen elektrik alanları içerir.Mott-Gurney denklemi, uzay yüküyle sınırlı taşıma mekanizması hakkında analitik bir bakış açısı sunduğu için son derece kullanışlıdır. Ancak, gerçek yarı iletken cihazlar genellikle basit bir analitik modelle açıklanamayan tuzak dağılımları, alan bağımlı hareketlilikler, doğrusal olmayan kontaklar, rekombinasyon süreçleri ve mekânsal olarak değişen elektrik alanları içerir.
OghmaNano gibi sürüklenme-difüzyon simülasyon araçları, eşlenik Poisson ve süreklilik denklemlerini sayısal olarak çözerek, bu ideal olmayan etkilerin açıkça hesaba dahil edilmesini sağlar. Bu sayede, düzensizlik, tuzak durumları, hareketlilik gradyanları ve karmaşık çok katmanlı yapılar içeren gerçekçi SCLC cihazlarının incelenmesi mümkün hale gelir.OghmaNano gibi sürüklenme-difüzyon simülasyon araçları, eşlenik Poisson ve süreklilik denklemlerini sayısal olarak çözerek, bu ideal olmayan etkilerin açıkça hesaba dahil edilmesini sağlar. Bu sayede, düzensizlik, tuzak durumları, hareketlilik gradyanları ve karmaşık çok katmanlı yapılar içeren gerçekçi SCLC cihazlarının incelenmesi mümkün hale gelir.
OghmaNano'da uzay yüküyle sınırlı akımı sayısal olarak simüle etmek için SCLC simülasyon öğreticisi'ne devam edin.OghmaNano'da uzay yüküyle sınırlı akımı sayısal olarak simüle etmek için SCLC simülasyon öğreticisi'ne devam edin.