Saçılma, gevşeme süreleri ve hareketlilikSaçılma, gevşeme süreleri ve hareketlilik
Öğrenme hedefleri. Bu sayfayı okuduktan sonra şunları yapabilmelisiniz:Öğrenme hedefleri. Bu sayfayı okuduktan sonra şunları yapabilmelisiniz:
- Kullanılan saçılma mekanizmasını belirleyin (akustik deformasyon potansiyeli).Kullanılan saçılma mekanizmasını belirleyin (akustik deformasyon potansiyeli).
- Fermi'nin altın kuralını bir kuantum yığını geçişine uygulayın.Fermi'nin altın kuralını bir kuantum yığını geçişine uygulayın.
- Son durumların iki boyutlu yoğunluğunun ve şekil faktörünün rolünü anlayın.Son durumların iki boyutlu yoğunluğunun ve şekil faktörünün rolünü anlayın.
- Gevşeme süresini saçılma oranı ve hareketlilik ile ilişkilendirin.Gevşeme süresini saçılma oranı ve hareketlilik ile ilişkilendirin.
- Uygulanan modelin dayandığı varsayımları ve sınırlamalarını belirtin.Uygulanan modelin dayandığı varsayımları ve sınırlamalarını belirtin.
Ön koşullar. dalga fonksiyonları sayfası ve Bir–Pikus sayfası.Ön koşullar. dalga fonksiyonları sayfası ve Bir–Pikus sayfası.
Tahmini okuma süresi: 30 dakika.Tahmini okuma süresi: 30 dakika.
Kuantum kuyuda taşıyıcı hareketliliği, saçılma olaylarıyla sınırlıdır. OghmaNano şu anda, Fermi'nin altın kuralı ile değerlendirilen deformasyon potansiyeli aracılığıyla akustik fonon saçılması uyguluyor ve elde edilen gevşeme sürelerini, gevşeme süresi yaklaşımı kullanarak hareketliliğe dönüştürüyor. Bu sayfa, bu mekanizmayı ayrıntılı olarak açıklamakta ve nelerin dahil edildiğini ve edilmediğini belirtmektedir.Kuantum kuyuda taşıyıcı hareketliliği, saçılma olaylarıyla sınırlıdır. OghmaNano şu anda, Fermi'nin altın kuralı ile değerlendirilen deformasyon potansiyeli aracılığıyla akustik fonon saçılması uyguluyor ve elde edilen gevşeme sürelerini, gevşeme süresi yaklaşımı kullanarak hareketliliğe dönüştürüyor. Bu sayfa, bu mekanizmayı ayrıntılı olarak açıklamakta ve nelerin dahil edildiğini ve edilmediğini belirtmektedir.
1. Fermi'nin altın kuralı1. Fermi'nin altın kuralı
Bir başlangıç durumu \(|i\rangle\)'den bir dış etki \(\delta H\) altında son durumlara \(|f\rangle\) geçiş oranı şudur:Bir başlangıç durumu \(|i\rangle\)'den bir dış etki \(\delta H\) altında son durumlara \(|f\rangle\) geçiş oranı şudur:
\[ \Gamma_i = \frac{2\pi}{\hbar}\sum_f \big|\langle f|\delta H|i\rangle\big|^2\, \delta\!\big(E_f - E_i\big), \]\[ \Gamma_i = \frac{2\pi}{\hbar}\sum_f \big|\langle f|\delta H|i\rangle\big|^2\, \delta\!\big(E_f - E_i\big), \]
Delta fonksiyonu, elastik saçılma için enerji korunumu ilkesini sağlar. Cihaz sıcaklıklarında akustik fononlar için bu süreç neredeyse elastiktir ve enerji dengi dağılım sınırında, fonon doluluğu \(k_B T\) faktörüne katkıda bulunur. Bu süreçteki değişim, deformasyon potansiyeli aracılığıyla bantlarla etkileşen akustik fononun gerilim alanıdır.Delta fonksiyonu, elastik saçılma için enerji korunumu ilkesini sağlar. Cihaz sıcaklıklarında akustik fononlar için bu süreç neredeyse elastiktir ve enerji dengi dağılım sınırında, fonon doluluğu \(k_B T\) faktörüne katkıda bulunur. Bu süreçteki değişim, deformasyon potansiyeli aracılığıyla bantlarla etkileşen akustik fononun gerilim alanıdır.
2. Akustik deformasyon potansiyeli2. Akustik deformasyon potansiyeli
Bir akustik fonon, yerel olarak kafes yapısını gerer ve bu gerilme, deformasyon potansiyeli aracılığıyla bant kenarlarını kaydırır \(D\). OghmaNano, \(\mathbf{q}\) dalga vektörüne ve \(\hat{\mathbf{e}}\) polarizasyonuna sahip bir fononun gerilme alanını oluşturur ve ardından bunu bantlarla ilişkilendirir; bu ilişkilendirme, değerlik bantları için statik gerilme için kullanılan aynı Bir–Pikus deformasyon potansiyelleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Eş dağılım sınırında fonon doluluğu üzerinden kare matris elemanının ortalaması alındığında, ön katsayı elde edilir.Bir akustik fonon, yerel olarak kafes yapısını gerer ve bu gerilme, deformasyon potansiyeli aracılığıyla bant kenarlarını kaydırır \(D\). OghmaNano, \(\mathbf{q}\) dalga vektörüne ve \(\hat{\mathbf{e}}\) polarizasyonuna sahip bir fononun gerilme alanını oluşturur ve ardından bunu bantlarla ilişkilendirir; bu ilişkilendirme, değerlik bantları için statik gerilme için kullanılan aynı Bir–Pikus deformasyon potansiyelleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Eş dağılım sınırında fonon doluluğu üzerinden kare matris elemanının ortalaması alındığında, ön katsayı elde edilir.
\[ \text{prefactor} = \frac{D^2\,k_B T}{\rho\,v_s^2\,\hbar}, \]\[ \text{prefactor} = \frac{D^2\,k_B T}{\rho\,v_s^2\,\hbar}, \]
burada \(\rho\) kütle yoğunluğunu ve \(v_s\) ses hızını temsil etmektedir. Bu oran, sıcaklıkla doğrusal olarak artar; bu, akustik deformasyon potansiyeli saçılmasının belirgin özelliğidir.burada \(\rho\) kütle yoğunluğunu ve \(v_s\) ses hızını temsil etmektedir. Bu oran, sıcaklıkla doğrusal olarak artar; bu, akustik deformasyon potansiyeli saçılmasının belirgin özelliğidir.
3. Son durumların yoğunluğu ve şekil faktörü3. Son durumların yoğunluğu ve şekil faktörü
İki ek faktör daha bu oranı tamamlar. Enerji delta fonksiyonu, her bir son alt bant için dalga vektörü \(k_f\)'in, \(E_f(k_f)=E_i\)'nin nerede olduğu belirlenerek ve orada bulunan iki boyutlu durum yoğunluğu ile ağırlıklandırılarak hesaplanır; bu yoğunluk \(k_f/|dE/dk|\) ile orantılıdır. Ayrıca, başlangıç ve son zarfların örtüşmesi — şekil faktörü \(G\) — iki durumun kuyunun aynı bölgesini ne kadar paylaştığını ölçer; durumlar arasında çok az mekânsal örtüşme olduğunda, alt bantlar arası saçılma engellenir. Bu nedenle, \(i\) durumu için oran şöyledir:İki ek faktör daha bu oranı tamamlar. Enerji delta fonksiyonu, her bir son alt bant için dalga vektörü \(k_f\)'in, \(E_f(k_f)=E_i\)'nin nerede olduğu belirlenerek ve orada bulunan iki boyutlu durum yoğunluğu ile ağırlıklandırılarak hesaplanır; bu yoğunluk \(k_f/|dE/dk|\) ile orantılıdır. Ayrıca, başlangıç ve son zarfların örtüşmesi — şekil faktörü \(G\) — iki durumun kuyunun aynı bölgesini ne kadar paylaştığını ölçer; durumlar arasında çok az mekânsal örtüşme olduğunda, alt bantlar arası saçılma engellenir. Bu nedenle, \(i\) durumu için oran şöyledir:
\[ \Gamma_i = \text{prefactor}\,\sum_f \frac{k_f\,G_{if}}{|dE/dk|_f}, \qquad \tau_i = \frac{1}{\Gamma_i}. \]\[ \Gamma_i = \text{prefactor}\,\sum_f \frac{k_f\,G_{if}}{|dE/dk|_f}, \qquad \tau_i = \frac{1}{\Gamma_i}. \]
Gevşeme süresi \(\tau_i\), basitçe \(i\) durumundan dışarıya doğru olan toplam çıkış hızının tersidir.Gevşeme süresi \(\tau_i\), basitçe \(i\) durumundan dışarıya doğru olan toplam çıkış hızının tersidir.
4. Dinlenme süresinden hareket kabiliyetine4. Dinlenme süresinden hareket kabiliyetine
Hareketlilik, gevşeme süresi yaklaşımı kullanılarak doğrusallaştırılmış Boltzmann denkleminin bir sonucudur. Her bir durum, grup hızının karesi, gevşeme süresi ve doluluk türevinin çarpımıyla orantılı olarak iletkenliğe katkıda bulunur. Grup hızı ise şöyledir:Hareketlilik, gevşeme süresi yaklaşımı kullanılarak doğrusallaştırılmış Boltzmann denkleminin bir sonucudur. Her bir durum, grup hızının karesi, gevşeme süresi ve doluluk türevinin çarpımıyla orantılı olarak iletkenliğe katkıda bulunur. Grup hızı ise şöyledir:
\[ v(k) = \frac{1}{\hbar}\,\frac{dE}{dk}, \]\[ v(k) = \frac{1}{\hbar}\,\frac{dE}{dk}, \]
ve Fermi seviyesine yakın enerji seviyelerinde iletimi sınırlayan doluluk fonksiyonu \(-\partial f/\partial E = f(1-f)/k_B T\) şeklindedir. Alt bantlar üzerinden entegreleme yapıldığında,ve Fermi seviyesine yakın enerji seviyelerinde iletimi sınırlayan doluluk fonksiyonu \(-\partial f/\partial E = f(1-f)/k_B T\) şeklindedir. Alt bantlar üzerinden entegreleme yapıldığında,
\[ \sigma \propto q^2 \sum_n \int \frac{dk}{(2\pi)}\; k\,v(k)^2\,\tau(k)\,\big[-\partial f/\partial E\big], \]\[ \sigma \propto q^2 \sum_n \int \frac{dk}{(2\pi)}\; k\,v(k)^2\,\tau(k)\,\big[-\partial f/\partial E\big], \]
ve hareketlilik, birim yük başına iletkenlik ve yüzey yoğunluğudur.ve hareketlilik, birim yük başına iletkenlik ve yüzey yoğunluğudur.
\[ \mu = \frac{\sigma}{q\,p_{2D}}, \]\[ \mu = \frac{\sigma}{q\,p_{2D}}, \]
aynı dağılım üzerinde değerlendirilen levha yoğunluğu \(p_{2D}=\sum_n\int (k\,dk/2\pi)\,f\) kullanılarak hesaplama yapılır. Bu, tek bir kütle tahmini yerine, gerçek, parabolik olmayan alt bant yapısını yansıtan etkili bir hareketlilik değeri verir.aynı dağılım üzerinde değerlendirilen levha yoğunluğu \(p_{2D}=\sum_n\int (k\,dk/2\pi)\,f\) kullanılarak hesaplama yapılır. Bu, tek bir kütle tahmini yerine, gerçek, parabolik olmayan alt bant yapısını yansıtan etkili bir hareketlilik değeri verir.
5. Varsayımlar ve sınırlamalar5. Varsayımlar ve sınırlamalar
Uygulanan model, özellikle belirli bir amaca yönelik olarak tasarlanmıştır. Elastik ve enerji dengesi durumunda, deformasyon potansiyeli aracılığıyla akustik-fonon saçılmasını ele alır ve gevşeme süresi yaklaşımıyla taşıma özelliklerini değerlendirir. Polar-optik (Fröhlich), iyonize safsızlık, yüzey pürüzlülüğü veya alaşım bozukluğu kaynaklı saçılmaları veya enerji dengesi yaklaşımının ötesindeki inelastik fonon emisyonunu/absorpsiyonunu içermez. Bu mekanizmaların baskın olduğu durumlarda (oda sıcaklığındaki polar malzemeler, yoğun şekilde katkılanmış veya pürüzlü yapılar), hesaplanan hareketlilik değeri, tam bir taşıma tahmini olarak değil, akustik-fononla sınırlı bir katkı olarak değerlendirilmelidir.Uygulanan model, özellikle belirli bir amaca yönelik olarak tasarlanmıştır. Elastik ve enerji dengesi durumunda, deformasyon potansiyeli aracılığıyla akustik-fonon saçılmasını ele alır ve gevşeme süresi yaklaşımıyla taşıma özelliklerini değerlendirir. Polar-optik (Fröhlich), iyonize safsızlık, yüzey pürüzlülüğü veya alaşım bozukluğu kaynaklı saçılmaları veya enerji dengesi yaklaşımının ötesindeki inelastik fonon emisyonunu/absorpsiyonunu içermez. Bu mekanizmaların baskın olduğu durumlarda (oda sıcaklığındaki polar malzemeler, yoğun şekilde katkılanmış veya pürüzlü yapılar), hesaplanan hareketlilik değeri, tam bir taşıma tahmini olarak değil, akustik-fononla sınırlı bir katkı olarak değerlendirilmelidir.
Uygulama notu. Saçılma rutinleri, akustik-fonon gerilimini, statik gerilim Hamiltoniyenindeki aynı deformasyon potansiyelleri aracılığıyla bantlarla ilişkilendirir, yukarıda belirtilen durum yoğunluğu ve şekil faktörleri ile saçılma oranını hesaplar ve her durum için bir gevşeme süresi \(\tau=1/\Gamma\) saklar. Hareketlilik integrali, grup hızı için sayısal olarak türetilmiş dağılımı kullanır. Şu anda yalnızca akustik deformasyon potansiyeli saçılması temsil edilmektedir; model, her fonon veya taşıyıcı saçılma kanalını içermeyi amaçlamamaktadır.Uygulama notu. Saçılma rutinleri, akustik-fonon gerilimini, statik gerilim Hamiltoniyenindeki aynı deformasyon potansiyelleri aracılığıyla bantlarla ilişkilendirir, yukarıda belirtilen durum yoğunluğu ve şekil faktörleri ile saçılma oranını hesaplar ve her durum için bir gevşeme süresi \(\tau=1/\Gamma\) saklar. Hareketlilik integrali, grup hızı için sayısal olarak türetilmiş dağılımı kullanır. Şu anda yalnızca akustik deformasyon potansiyeli saçılması temsil edilmektedir; model, her fonon veya taşıyıcı saçılma kanalını içermeyi amaçlamamaktadır.
Önemli noktalarÖnemli noktalar
- Uygulanan mekanizma, Fermi'nin altın kuralı ile değerlendirilen akustik deformasyon potansiyeli saçılmasıdır.Uygulanan mekanizma, Fermi'nin altın kuralı ile değerlendirilen akustik deformasyon potansiyeli saçılmasıdır.
- Bu oran, deformasyon potansiyeli ön faktörünü \(D^2 k_B T/\rho v_s^2\hbar\), iki boyutlu son durum yoğunluğunu ve zarf şekil faktörünü bir araya getirir.Bu oran, deformasyon potansiyeli ön faktörünü \(D^2 k_B T/\rho v_s^2\hbar\), iki boyutlu son durum yoğunluğunu ve zarf şekil faktörünü bir araya getirir.
- Gevşeme süresi \(\tau=1/\Gamma\)'dir; hareketlilik, gevşeme süresi Boltzmann integrali ile belirlenir.Gevşeme süresi \(\tau=1/\Gamma\)'dir; hareketlilik, gevşeme süresi Boltzmann integrali ile belirlenir.
- Polar optik, safsızlık, yüzey pürüzlülüğü ve alaşım saçılması etkileri şu anda dikkate alınmamaktadır.Polar optik, safsızlık, yüzey pürüzlülüğü ve alaşım saçılması etkileri şu anda dikkate alınmamaktadır.