Perovskitlerde bant yapıları nasıl hesaplanır? Sekiz bantlı k·p teorisi.Perovskitlerde bant yapıları nasıl hesaplanır? Sekiz bantlı k·p teorisi.
Elektronik bant yapısı neden hesaplanır?Elektronik bant yapısı neden hesaplanır?
Bir perovskitin elektronik bant yapısını hesaplamak, kristal içindeki farklı dalga vektörlerinde hangi elektron enerjilerinin mümkün olduğunu belirlemek anlamına gelir. Elde edilen enerji bantları, bant aralığı, etkin kütleler, taşıyıcı hızları ve elektronlar ve boşluklar için mevcut olan elektronik durumlar hakkında bilgi sağlar. MAPbI3 için hesaplanan bir örnek ??'de gösterilmiştir.Bir perovskitin elektronik bant yapısını hesaplamak, kristal içindeki farklı dalga vektörlerinde hangi elektron enerjilerinin mümkün olduğunu belirlemek anlamına gelir. Elde edilen enerji bantları, bant aralığı, etkin kütleler, taşıyıcı hızları ve elektronlar ve boşluklar için mevcut olan elektronik durumlar hakkında bilgi sağlar. MAPbI3 için hesaplanan bir örnek ??'de gösterilmiştir.
Bu neden önemlidir? Elektronik bant yapısı ve ilgili dalga fonksiyonları hesaplandıktan sonra, bunlar çok çeşitli yarı iletken özelliklerinin tahmin edilmesi için bir başlangıç noktası sağlar. Bunlar arasında akustik fonon saçılması, polar optik fonon (Fröhlich) saçılması, taşıyıcı gevşeme süreleri, elektron ve boşluk hareketliliği, taşıyıcı konsantrasyonları, durum yoğunluğu, optik absorpsiyon, kendiliğinden emisyon, uyarılmış emisyon ve optik kazanç yer alır. Elektronik yapı ayrıca, bu özelliklerin sıcaklık, taşıyıcı yoğunluğu ve malzeme bileşimi ile nasıl değiştiğini araştırmak için de kullanılabilir. Bu şekilde, bant yapısının hesaplanması genellikle bir yarı iletkenin hem elektriksel hem de optik davranışını anlamaya yönelik ilk adımdır.Bu neden önemlidir? Elektronik bant yapısı ve ilgili dalga fonksiyonları hesaplandıktan sonra, bunlar çok çeşitli yarı iletken özelliklerinin tahmin edilmesi için bir başlangıç noktası sağlar. Bunlar arasında akustik fonon saçılması, polar optik fonon (Fröhlich) saçılması, taşıyıcı gevşeme süreleri, elektron ve boşluk hareketliliği, taşıyıcı konsantrasyonları, durum yoğunluğu, optik absorpsiyon, kendiliğinden emisyon, uyarılmış emisyon ve optik kazanç yer alır. Elektronik yapı ayrıca, bu özelliklerin sıcaklık, taşıyıcı yoğunluğu ve malzeme bileşimi ile nasıl değiştiğini araştırmak için de kullanılabilir. Bu şekilde, bant yapısının hesaplanması genellikle bir yarı iletkenin hem elektriksel hem de optik davranışını anlamaya yönelik ilk adımdır.
Burada, OghmaNano'nun üç boyutlu CsPbX3 ve MAPbX3 perovskitlerinin bant yapısını nasıl hesapladığını, Schrödinger denklemiyle başlayıp sekiz bantlı k·p modeline doğru ilerleyerek açıklıyoruz (X = Cl, Br veya I). Matematiksel formülasyon ve malzeme parametreleştirmesi, Gawarecki ve diğerlerinin "Seçilmiş kübik ve sözde kübik perovskitler için sekiz bantlı k·p açıklaması ve malzeme kazancı", Physical Review Applied 22, 014058 (2024) adlı çalışmasını takip eder: yayınlanmış makale (DOI) | serbest erişimli arXiv ön baskısı. Bu sayfadaki açıklamalar ve çizimler, sayısal iş akışını bağımsız olarak tanımlar; orijinal yayın, eksiksiz matris formülasyonunu ve türetmeyi içerir.Burada, OghmaNano'nun üç boyutlu CsPbX3 ve MAPbX3 perovskitlerinin bant yapısını nasıl hesapladığını, Schrödinger denklemiyle başlayıp sekiz bantlı k·p modeline doğru ilerleyerek açıklıyoruz (X = Cl, Br veya I). Matematiksel formülasyon ve malzeme parametreleştirmesi, Gawarecki ve diğerlerinin "Seçilmiş kübik ve sözde kübik perovskitler için sekiz bantlı k·p açıklaması ve malzeme kazancı", Physical Review Applied 22, 014058 (2024) adlı çalışmasını takip eder: yayınlanmış makale (DOI) | serbest erişimli arXiv ön baskısı. Bu sayfadaki açıklamalar ve çizimler, sayısal iş akışını bağımsız olarak tanımlar; orijinal yayın, eksiksiz matris formülasyonunu ve türetmeyi içerir.
Simülasyon çalıştırma, malzeme seçme veya karışık halojenli bileşimleri inceleme konusunda talimatlar için pratik perovskit bant yapısı ve hareketlilik öğreticisi'ne bakın. Elektronik durumların polar optik fononlarla nasıl etkileşimde bulunduğu hakkında daha ayrıntılı bir açıklama, Fröhlich saçılma teorisi sayfası'nda mevcuttur.Simülasyon çalıştırma, malzeme seçme veya karışık halojenli bileşimleri inceleme konusunda talimatlar için pratik perovskit bant yapısı ve hareketlilik öğreticisi'ne bakın. Elektronik durumların polar optik fononlarla nasıl etkileşimde bulunduğu hakkında daha ayrıntılı bir açıklama, Fröhlich saçılma teorisi sayfası'nda mevcuttur.
Schrödinger Denklemi ile başlayarakSchrödinger Denklemi ile başlayarak
Bir yarı iletkende elektron bantlarının nasıl oluştuğunu anlamak için, bir kristal içinden hareket eden bir elektronu düşünelim. Elektron, tek ve izole bir atomun potansiyelini deneyimlemek yerine, her biri kristalin genel potansiyeline katkıda bulunan, düzenli bir şekilde dizilmiş atomlarla karşılaşır. Bu durum ??'de gösterilmiştir; burada, izole bir atomun potansiyeli, bir kristalin periyodik potansiyeliyle karşılaştırılmıştır.Bir yarı iletkende elektron bantlarının nasıl oluştuğunu anlamak için, bir kristal içinden hareket eden bir elektronu düşünelim. Elektron, tek ve izole bir atomun potansiyelini deneyimlemek yerine, her biri kristalin genel potansiyeline katkıda bulunan, düzenli bir şekilde dizilmiş atomlarla karşılaşır. Bu durum ??'de gösterilmiştir; burada, izole bir atomun potansiyeli, bir kristalin periyodik potansiyeliyle karşılaştırılmıştır.
Önemli özellik, kristal potansiyelin, kafes aralığı \(a\) ile belirlenen düzenli aralıklarla tekrarlanmasıdır. Matematiksel olarak bu, \(V(x+a)=V(x)\) anlamına gelir. Bu tür periyodik bir potansiyel içinden hareket eden bir elektron, çeşitli izin verilen enerji durumlarını işgal edebilir ve bu durumlar topluca malzemenin elektronik bantlarını oluşturur.Önemli özellik, kristal potansiyelin, kafes aralığı \(a\) ile belirlenen düzenli aralıklarla tekrarlanmasıdır. Matematiksel olarak bu, \(V(x+a)=V(x)\) anlamına gelir. Bu tür periyodik bir potansiyel içinden hareket eden bir elektron, çeşitli izin verilen enerji durumlarını işgal edebilir ve bu durumlar topluca malzemenin elektronik bantlarını oluşturur.
Bu durumları hesaplamak için zamanla değişmeyen Schrödinger denklemiyle başlıyoruz:Bu durumları hesaplamak için zamanla değişmeyen Schrödinger denklemiyle başlıyoruz:
\[ \hat H\psi(\mathbf r)=E\psi(\mathbf r). \] \[ \hat H\psi(\mathbf r)=E\psi(\mathbf r). \]
Burada, \(\psi\) elektronun dalga fonksiyonunu, \(E\) enerjisini ve \(\hat H\) ise Hamiltoniyen'i temsil eder: Hamiltoniyen, elektronun enerjisini tanımlayan matematiksel bir operatördür. Kristalin basit, tek elektronlu bir modelinde, Hamiltoniyen iki terim içerir: elektronun kinetik enerjisi ve atomik kafesle ilişkili potansiyel enerji.Burada, \(\psi\) elektronun dalga fonksiyonunu, \(E\) enerjisini ve \(\hat H\) ise Hamiltoniyen'i temsil eder: Hamiltoniyen, elektronun enerjisini tanımlayan matematiksel bir operatördür. Kristalin basit, tek elektronlu bir modelinde, Hamiltoniyen iki terim içerir: elektronun kinetik enerjisi ve atomik kafesle ilişkili potansiyel enerji.
\[ \hat H_0 = -\frac{\hbar^2}{2m_0}\nabla^2 + V_{\mathrm{crystal}}(\mathbf r). \] \[ \hat H_0 = -\frac{\hbar^2}{2m_0}\nabla^2 + V_{\mathrm{crystal}}(\mathbf r). \]
İlk terim, elektronun kinetik enerjisini tanımlarken, \(V_{\mathrm{crystal}}(\mathbf r)\), ??'de gösterilen periyodik potansiyeli temsil eder. Bu potansiyel için Schrödinger denklemini çözmek, izin verilen elektron enerjilerini ve bunlara karşılık gelen dalga fonksiyonlarını verir; bu bilgilerden yola çıkarak elektronik bant yapısı oluşturulabilir.İlk terim, elektronun kinetik enerjisini tanımlarken, \(V_{\mathrm{crystal}}(\mathbf r)\), ??'de gösterilen periyodik potansiyeli temsil eder. Bu potansiyel için Schrödinger denklemini çözmek, izin verilen elektron enerjilerini ve bunlara karşılık gelen dalga fonksiyonlarını verir; bu bilgilerden yola çıkarak elektronik bant yapısı oluşturulabilir.
Temel olarak, elektronik yapı, tam atomik potansiyeli çözerek hesaplanabilir; örneğin, yoğunluk fonksiyoneli teorisi (DFT) kullanılarak. Ancak, öncelikle bant aralığına yakın olan elektronik durumlarla ilgileniyorsak, daha küçük bir sayıda önemli durumu etkili bir Hamiltoniyen kullanarak tanımlamak genellikle daha verimlidir.Temel olarak, elektronik yapı, tam atomik potansiyeli çözerek hesaplanabilir; örneğin, yoğunluk fonksiyoneli teorisi (DFT) kullanılarak. Ancak, öncelikle bant aralığına yakın olan elektronik durumlarla ilgileniyorsak, daha küçük bir sayıda önemli durumu etkili bir Hamiltoniyen kullanarak tanımlamak genellikle daha verimlidir.
Bu, k·p yönteminin temelindeki fikirdir. Schrödinger'in özdeğer denklemini koruyoruz, ancak basit tek elektronlu Hamiltoniyen'i, etkileşim halinde olan çeşitli elektronik bantları tanımlayan bir matrisle değiştiriyoruz. Metal halojenür perovskitler için OghmaNano, Gawarecki ve diğerleri tarafından geliştirilen ve bu malzemelerin karakteristik özelliği olan güçlü spin-yörünge etkileşimini içeren sekiz bantlı formülasyonu kullanır. Bu Hamiltoniyen'in sayısal parametreleri, modeli ilkelerden türetilmiş DFT bant yapılarına uyarlayarak elde edilmiştir (Gawarecki ve diğerleri, Bölüm III–IV).Bu, k·p yönteminin temelindeki fikirdir. Schrödinger'in özdeğer denklemini koruyoruz, ancak basit tek elektronlu Hamiltoniyen'i, etkileşim halinde olan çeşitli elektronik bantları tanımlayan bir matrisle değiştiriyoruz. Metal halojenür perovskitler için OghmaNano, Gawarecki ve diğerleri tarafından geliştirilen ve bu malzemelerin karakteristik özelliği olan güçlü spin-yörünge etkileşimini içeren sekiz bantlı formülasyonu kullanır. Bu Hamiltoniyen'in sayısal parametreleri, modeli ilkelerden türetilmiş DFT bant yapılarına uyarlayarak elde edilmiştir (Gawarecki ve diğerleri, Bölüm III–IV).
K-uzayında bant yapısını hesaplamak için hangi noktayı seçmeliyiz?K-uzayında bant yapısını hesaplamak için hangi noktayı seçmeliyiz?
Bir yarı iletkenin elektronik bant yapısını hesaplarken, kristalin momentum uzayındaki (k-uzayı) her olası elektronik durumu hesaplamamız gerekmez. Özellikle yük taşıyıcı saçılması ve hareketlilik gibi birçok uygulama için, iletim bandının minimumuna ve değerlik bandının maksimumuna yakın olan durumlarla ilgileniriz. Bunun nedeni, elektronların iletim bandının alt kısmına yakın durumlarda bulunma eğiliminde olmaları, boşlukların ise değerlik bandının üst kısmına yakın durumlarda bulunmasıdır.Bir yarı iletkenin elektronik bant yapısını hesaplarken, kristalin momentum uzayındaki (k-uzayı) her olası elektronik durumu hesaplamamız gerekmez. Özellikle yük taşıyıcı saçılması ve hareketlilik gibi birçok uygulama için, iletim bandının minimumuna ve değerlik bandının maksimumuna yakın olan durumlarla ilgileniriz. Bunun nedeni, elektronların iletim bandının alt kısmına yakın durumlarda bulunma eğiliminde olmaları, boşlukların ise değerlik bandının üst kısmına yakın durumlarda bulunmasıdır.
Bu bant uç noktalarının konumu kullanılan malzemeye bağlıdır. Örneğin, iyi bilinen yarı iletken olan galyum arsenit (GaAs) için, her iki uç noktası da Brillouin bölgesinin merkezi olan Γ noktası olarak adlandırılan yerde bulunur. Bu durum ??'de görülebilir. Sonuç olarak, GaAs'ın bant aralığına yakın olan elektronik durumları tanımlamak için k·p yöntemini kullanırken, genellikle Hamiltonian'ı Γ noktası etrafında oluştururuz.Bu bant uç noktalarının konumu kullanılan malzemeye bağlıdır. Örneğin, iyi bilinen yarı iletken olan galyum arsenit (GaAs) için, her iki uç noktası da Brillouin bölgesinin merkezi olan Γ noktası olarak adlandırılan yerde bulunur. Bu durum ??'de görülebilir. Sonuç olarak, GaAs'ın bant aralığına yakın olan elektronik durumları tanımlamak için k·p yöntemini kullanırken, genellikle Hamiltonian'ı Γ noktası etrafında oluştururuz.
Kurşun halojenür perovskitler farklıdır. Burada ele alınan kübik perovskitlerde, iletim bandının minimum değeri ve değerlik bandının maksimum değeri, Brillouin bölgesinin bir köşesinde, R noktası olarak bilinen yerde ortaya çıkar. Bu durum, ??'de MAPbI3 için gösterilmiştir. Bu nedenle, perovskit Hamiltoniyenini Γ yerine R noktası etrafında oluşturuyoruz, çünkü bu bölge, bant kenarına yakın iletime en çok katkıda bulunan elektronik durumları içerir (Gawarecki ve diğerleri, Şekil 1).Kurşun halojenür perovskitler farklıdır. Burada ele alınan kübik perovskitlerde, iletim bandının minimum değeri ve değerlik bandının maksimum değeri, Brillouin bölgesinin bir köşesinde, R noktası olarak bilinen yerde ortaya çıkar. Bu durum, ??'de MAPbI3 için gösterilmiştir. Bu nedenle, perovskit Hamiltoniyenini Γ yerine R noktası etrafında oluşturuyoruz, çünkü bu bölge, bant kenarına yakın iletime en çok katkıda bulunan elektronik durumları içerir (Gawarecki ve diğerleri, Şekil 1).
R noktası çevresindeki elektronik bantları hesaplamak için, öncelikle bu noktadan başlayıp k uzayında kademeli olarak ondan uzaklaşıyoruz. Matematiksel olarak bu hareketi küçük bir dalga vektörü \(\mathbf{k}\) kullanarak ifade ediyoruz.R noktası çevresindeki elektronik bantları hesaplamak için, öncelikle bu noktadan başlayıp k uzayında kademeli olarak ondan uzaklaşıyoruz. Matematiksel olarak bu hareketi küçük bir dalga vektörü \(\mathbf{k}\) kullanarak ifade ediyoruz.
\[ \mathbf{K}=\mathbf{K}_R+\mathbf{k}, \qquad \mathbf{k}=(k_x,k_y,k_z). \] \[ \mathbf{K}=\mathbf{K}_R+\mathbf{k}, \qquad \mathbf{k}=(k_x,k_y,k_z). \]
Burada, \(\mathbf{K}_R\) R noktasının konumunu ve \(\mathbf{k}\) bu noktadan olan yer değiştirmemizi ifade eder. Bu nedenle, \(\mathbf{k}=0\) doğrudan R noktasına karşılık gelir. \(\mathbf{k}\)'ün bileşenlerini değiştirerek ve her konumda Hamiltoniyen'i çözerek, bant aralığı çevresindeki elektronik bant yapısını elde ederiz.Burada, \(\mathbf{K}_R\) R noktasının konumunu ve \(\mathbf{k}\) bu noktadan olan yer değiştirmemizi ifade eder. Bu nedenle, \(\mathbf{k}=0\) doğrudan R noktasına karşılık gelir. \(\mathbf{k}\)'ün bileşenlerini değiştirerek ve her konumda Hamiltoniyen'i çözerek, bant aralığı çevresindeki elektronik bant yapısını elde ederiz.
GaAs ve bu perovskitler arasında bir farklılık daha bulunmaktadır. GaAs'de, değerlik bandının kenarı ağırlıklı olarak p tipi, iletim bandının kenarı ise s tipidir. Kurşun halojenür perovskitlerde ise bu sıralama tersine çevrilmiştir: değerlik bandı ağırlıklı olarak s tipi, yakınındaki iletim bantları ise p tipidir. Bu ayrım, sekiz bantlı Hamiltonian'ı oluştururken hangi elektronik durumları dahil etmemiz gerektiğini belirler (Gawarecki ve diğerleri, Şekil 1).GaAs ve bu perovskitler arasında bir farklılık daha bulunmaktadır. GaAs'de, değerlik bandının kenarı ağırlıklı olarak p tipi, iletim bandının kenarı ise s tipidir. Kurşun halojenür perovskitlerde ise bu sıralama tersine çevrilmiştir: değerlik bandı ağırlıklı olarak s tipi, yakınındaki iletim bantları ise p tipidir. Bu ayrım, sekiz bantlı Hamiltonian'ı oluştururken hangi elektronik durumları dahil etmemiz gerektiğini belirler (Gawarecki ve diğerleri, Şekil 1).
Perovskit Hamiltoniyeninin OluşturulmasıPerovskit Hamiltoniyeninin Oluşturulması
R noktası çevresindeki elektronik durumları hesaplamak istediğimizi belirledikten sonra, bu durumları tanımlamak için kullanılan Hamiltoniyen'i oluşturabiliriz. Başlangıçta zamanla değişmeyen Schrödinger denklemini kullandığımızı hatırlayalım:R noktası çevresindeki elektronik durumları hesaplamak istediğimizi belirledikten sonra, bu durumları tanımlamak için kullanılan Hamiltoniyen'i oluşturabiliriz. Başlangıçta zamanla değişmeyen Schrödinger denklemini kullandığımızı hatırlayalım:
\[ \hat H\psi = E\psi. \] \[ \hat H\psi = E\psi. \]
Tam atomik potansiyeli açıkça çözmek yerine, orijinal Hamiltoniyen'i, Gawarecki ve diğerlerinin geliştirdiği formülasyonu takip ederek sekiz bantlı etkili bir Hamiltoniyen ile değiştiriyoruz (Bölüm IV ve Ek A). Bu Hamiltoniyen, sekiz elektronik durumun enerjilerini ve etkileşimlerini tanımlayan bir \(8\times8\) matrisidir.Tam atomik potansiyeli açıkça çözmek yerine, orijinal Hamiltoniyen'i, Gawarecki ve diğerlerinin geliştirdiği formülasyonu takip ederek sekiz bantlı etkili bir Hamiltoniyen ile değiştiriyoruz (Bölüm IV ve Ek A). Bu Hamiltoniyen, sekiz elektronik durumun enerjilerini ve etkileşimlerini tanımlayan bir \(8\times8\) matrisidir.
Bu durumlar, ??'de gösterilen üç bant grubuna karşılık gelmektedir.Bu durumlar, ??'de gösterilen üç bant grubuna karşılık gelmektedir.
- Valans bandı (2 durum): Valans bandının üst kısmında ağırlıklı olarak s karakterine sahip durumlar.Valans bandı (2 durum): Valans bandının üst kısmında ağırlıklı olarak s karakterine sahip durumlar.
- Daha düşük iletim bandı (2 durum): Toplam açısal momentumu \(j=1/2\) olan, ağırlıklı olarak p karakterine sahip en düşük iletim bandı.Daha düşük iletim bandı (2 durum): Toplam açısal momentumu \(j=1/2\) olan, ağırlıklı olarak p karakterine sahip en düşük iletim bandı.
- Üst iletim bantları (4 durum): Daha yüksek enerjili, p benzeri durumlar; toplam açısal momentumu \(j=3/2\) olan bu durumlar, spin-yörünge etkileşimi ile en düşük iletim bandından ayrılır.Üst iletim bantları (4 durum): Daha yüksek enerjili, p benzeri durumlar; toplam açısal momentumu \(j=3/2\) olan bu durumlar, spin-yörünge etkileşimi ile en düşük iletim bandından ayrılır.
Schrödinger denklemini matris formunda ifade etmekSchrödinger denklemini matris formunda ifade etmek
Sekiz bantlı modelde, dalga fonksiyonu her temel durum için birer olmak üzere sekiz katsayı ile temsil edilir. Bu nedenle Schrödinger denklemi bir matris özdeğer problemine dönüşür:Sekiz bantlı modelde, dalga fonksiyonu her temel durum için birer olmak üzere sekiz katsayı ile temsil edilir. Bu nedenle Schrödinger denklemi bir matris özdeğer problemine dönüşür:
\[ \boxed{ H(\mathbf{k})\,\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) = E_n(\mathbf{k})\,\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) } \] \[ \boxed{ H(\mathbf{k})\,\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) = E_n(\mathbf{k})\,\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) } \]
Burada, \(H(\mathbf{k})\) bizim \(8\times8\) Hamiltoniyenimizdir, \(E_n(\mathbf{k})\) bu Hamiltoniyenin olası enerji değerlerinden biridir ve \(\mathbf{u}_n(\mathbf{k})\) ise buna karşılık gelen sekiz bileşenli özvektördür.Burada, \(H(\mathbf{k})\) bizim \(8\times8\) Hamiltoniyenimizdir, \(E_n(\mathbf{k})\) bu Hamiltoniyenin olası enerji değerlerinden biridir ve \(\mathbf{u}_n(\mathbf{k})\) ise buna karşılık gelen sekiz bileşenli özvektördür.
Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki Ek A'da yer alan açık matris, toplam açısal momentum temeline dayanmaktadır. Durumlar aşağıdaki gibi sıralanmıştır ve renkler, daha önceki MAPbI3 diyagramımızdaki bantlarla eşleşmektedir:Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki Ek A'da yer alan açık matris, toplam açısal momentum temeline dayanmaktadır. Durumlar aşağıdaki gibi sıralanmıştır ve renkler, daha önceki MAPbI3 diyagramımızdaki bantlarla eşleşmektedir:
\[ \mathbf{u}_n = \begin{pmatrix} \color{#db790d}{u_{v,+1/2}}\\ \color{#db790d}{u_{v,-1/2}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,+3/2}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,+1/2}^{(3/2)}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,-1/2}^{(3/2)}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,-3/2}}\\ \color{#3e72d5}{u_{c,+1/2}^{(1/2)}}\\ \color{#3e72d5}{u_{c,-1/2}^{(1/2)}} \end{pmatrix}. \] \[ \mathbf{u}_n = \begin{pmatrix} \color{#db790d}{u_{v,+1/2}}\\ \color{#db790d}{u_{v,-1/2}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,+3/2}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,+1/2}^{(3/2)}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,-1/2}^{(3/2)}}\\ \color{#7948bd}{u_{c,-3/2}}\\ \color{#3e72d5}{u_{c,+1/2}^{(1/2)}}\\ \color{#3e72d5}{u_{c,-1/2}^{(1/2)}} \end{pmatrix}. \]
Etiketler, toplam açısal momentumu ve bunun izdüşümünü göstermektedir. Dikkat ederseniz, bu özel sıralamada ilk olarak iki değerlik durumu gelmektedir, ardından dört üst iletkenlik durumu ve son olarak iki alt iletkenlik durumu gelmektedir.Etiketler, toplam açısal momentumu ve bunun izdüşümünü göstermektedir. Dikkat ederseniz, bu özel sıralamada ilk olarak iki değerlik durumu gelmektedir, ardından dört üst iletkenlik durumu ve son olarak iki alt iletkenlik durumu gelmektedir.
Tamamen sekiz bantlı HamiltonianTamamen sekiz bantlı Hamiltonian
Şimdi, tam Hamiltoniyen'i Schrödinger denklemi içine yerleştirebiliriz. Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasında, Ek A'da verilen ve Denklem (A1) olarak belirtilen matris formülünü takip ederek şu sonuca ulaşırız:Şimdi, tam Hamiltoniyen'i Schrödinger denklemi içine yerleştirebiliriz. Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasında, Ek A'da verilen ve Denklem (A1) olarak belirtilen matris formülünü takip ederek şu sonuca ulaşırız:
Matris ilk bakışta karmaşık görünse de, yapısı aslında oldukça basittir. Renkli köşegen öğeler, üç farklı elektronik bant grubunu tanımlar:Matris ilk bakışta karmaşık görünse de, yapısı aslında oldukça basittir. Renkli köşegen öğeler, üç farklı elektronik bant grubunu tanımlar:
- Turuncu — \(E_v\): İki değerlik bandı durumu.Turuncu — \(E_v\): İki değerlik bandı durumu.
- Mor — \(E_{hc}\) ve \(E_{lc}\): Genellikle ağır ve hafif elektron dalları olarak tanımlanan, iletim bandındaki en üstteki dört enerji durumu.Mor — \(E_{hc}\) ve \(E_{lc}\): Genellikle ağır ve hafif elektron dalları olarak tanımlanan, iletim bandındaki en üstteki dört enerji durumu.
- Mavi — \(E_{sc}\): En düşük iki iletim bandı durumu, spin-yörünge etkileşimiyle üst iletim bantlarından ayrılır.Mavi — \(E_{sc}\): En düşük iki iletim bandı durumu, spin-yörünge etkileşimiyle üst iletim bantlarından ayrılır.
Geriye kalan açıklamalar, bu durumlar arasındaki etkileşimleri tanımlar. Bu terimler, bantların karışmasına ve k-uzayında hareket ettikçe enerjilerini ve eğrilerini etkilemesine neden olur. Yıldız işareti, karmaşık eşleniği gösterir. Hamiltonian, Hermitian'dir; bu, köşegenin zıt taraflarındaki terimlerin birbirlerinin karmaşık eşleniği olduğu anlamına gelir.Geriye kalan açıklamalar, bu durumlar arasındaki etkileşimleri tanımlar. Bu terimler, bantların karışmasına ve k-uzayında hareket ettikçe enerjilerini ve eğrilerini etkilemesine neden olur. Yıldız işareti, karmaşık eşleniği gösterir. Hamiltonian, Hermitian'dir; bu, köşegenin zıt taraflarındaki terimlerin birbirlerinin karmaşık eşleniği olduğu anlamına gelir.
Matrisin içindeki her bir terimin anlamı nedir?Matrisin içindeki her bir terimin anlamı nedir?
Hamiltoniyen içindeki semboller, malzeme parametreleri ve dalga vektörü \(\mathbf{k}=(k_x,k_y,k_z)\) kullanılarak hesaplanır. İlk olarak, diyagonal enerjiler şu şekilde verilir:Hamiltoniyen içindeki semboller, malzeme parametreleri ve dalga vektörü \(\mathbf{k}=(k_x,k_y,k_z)\) kullanılarak hesaplanır. İlk olarak, diyagonal enerjiler şu şekilde verilir:
\[ \begin{aligned} \color{#db790d}{E_v} &= \frac{\hbar^2}{2m_0}k^2, \\[10pt] \color{#7948bd}{E_{hc}} &= E_g+\Delta_c+\frac{\delta}{3} + \frac{\hbar^2}{2m_0} \left[ \gamma'_1 k^2+ \gamma'_2(k_x^2+k_y^2-2k_z^2) \right], \\[10pt] \color{#7948bd}{E_{lc}} &= E_g+\Delta_c-\frac{\delta}{3} + \frac{\hbar^2}{2m_0} \left[ \gamma'_1 k^2- \gamma'_2(k_x^2+k_y^2-2k_z^2) \right], \\[10pt] \color{#3e72d5}{E_{sc}} &= E_g+ \frac{\hbar^2}{2m_0}\gamma'_1 k^2. \end{aligned} \] \[ \begin{aligned} \color{#db790d}{E_v} &= \frac{\hbar^2}{2m_0}k^2, \\[10pt] \color{#7948bd}{E_{hc}} &= E_g+\Delta_c+\frac{\delta}{3} + \frac{\hbar^2}{2m_0} \left[ \gamma'_1 k^2+ \gamma'_2(k_x^2+k_y^2-2k_z^2) \right], \\[10pt] \color{#7948bd}{E_{lc}} &= E_g+\Delta_c-\frac{\delta}{3} + \frac{\hbar^2}{2m_0} \left[ \gamma'_1 k^2- \gamma'_2(k_x^2+k_y^2-2k_z^2) \right], \\[10pt] \color{#3e72d5}{E_{sc}} &= E_g+ \frac{\hbar^2}{2m_0}\gamma'_1 k^2. \end{aligned} \]
Burada, \(m_0\) serbest elektron kütlesini ve \(k^2=k_x^2+k_y^2+k_z^2\)'yi temsil eder. Bant aralığı \(E_g\), en düşük iletim bandının enerjisini belirlerken, \(\Delta_c\) spin-yörünge etkileşimiyle oluşan ayrışmayı tanımlar. \(\delta\) parametresi, kristal simetrisi azaldığında üst iletim durumlarında ek bir ayrışmaya neden olur.Burada, \(m_0\) serbest elektron kütlesini ve \(k^2=k_x^2+k_y^2+k_z^2\)'yi temsil eder. Bant aralığı \(E_g\), en düşük iletim bandının enerjisini belirlerken, \(\Delta_c\) spin-yörünge etkileşimiyle oluşan ayrışmayı tanımlar. \(\delta\) parametresi, kristal simetrisi azaldığında üst iletim durumlarında ek bir ayrışmaya neden olur.
Geriye kalan terimler, farklı elektronik durumlar arasındaki etkileşimi açıklar:Geriye kalan terimler, farklı elektronik durumlar arasındaki etkileşimi açıklar:
\[ \begin{aligned} V &= \frac{1}{\sqrt{6}} P_{\parallel}(k_x+ik_y), \\[10pt] U &= \frac{1}{\sqrt{3}} (P_zk_z+i\zeta), \\[10pt] S &= \frac{\hbar^2}{2m_0} \,2\sqrt{3}\gamma'_3(k_x+ik_y)k_z, \\[10pt] R &= -\frac{\hbar^2}{2m_0} \sqrt{3} \left[ \gamma'_2(k_x^2-k_y^2) + 2i\gamma'_3k_xk_y \right], \\[10pt] D &= -\frac{\hbar^2}{2m_0} \sqrt{2}\gamma'_2 (k_x^2+k_y^2-2k_z^2). \end{aligned} \] \[ \begin{aligned} V &= \frac{1}{\sqrt{6}} P_{\parallel}(k_x+ik_y), \\[10pt] U &= \frac{1}{\sqrt{3}} (P_zk_z+i\zeta), \\[10pt] S &= \frac{\hbar^2}{2m_0} \,2\sqrt{3}\gamma'_3(k_x+ik_y)k_z, \\[10pt] R &= -\frac{\hbar^2}{2m_0} \sqrt{3} \left[ \gamma'_2(k_x^2-k_y^2) + 2i\gamma'_3k_xk_y \right], \\[10pt] D &= -\frac{\hbar^2}{2m_0} \sqrt{2}\gamma'_2 (k_x^2+k_y^2-2k_z^2). \end{aligned} \]
\(P_{\parallel}\) ve \(P_z\) parametreleri, farklı kristal yönlerindeki değerlik ve iletkenlik durumları arasındaki etkileşimi açıklar. \(\gamma'_1\), \(\gamma'_2\) ve \(\gamma'_3\) parametreleri ise elektronik bantların eğriliğini, karışımını ve yön bağımlılığını etkiler. Son olarak, \(\zeta\) azalan simetri ile ilişkili ek bir etkileşim sunar.\(P_{\parallel}\) ve \(P_z\) parametreleri, farklı kristal yönlerindeki değerlik ve iletkenlik durumları arasındaki etkileşimi açıklar. \(\gamma'_1\), \(\gamma'_2\) ve \(\gamma'_3\) parametreleri ise elektronik bantların eğriliğini, karışımını ve yön bağımlılığını etkiler. Son olarak, \(\zeta\) azalan simetri ile ilişkili ek bir etkileşim sunar.
Bu ifadeler ve yukarıda verilen tam Hamiltonian birlikte, aşağıdaki A Ekinde belirtilenlere uygundur. Gawarecki ve diğerleriAltı malzeme için belirlenen sayısal değerler, bu sayfanın ilerleyen bölümünde yer alan parametre tablosunda verilmiştir. Bu ifadeler ve yukarıda verilen tam Hamiltonian birlikte, aşağıdaki A Ekinde belirtilenlere uygundur. Gawarecki ve diğerleriAltı malzeme için belirlenen sayısal değerler, bu sayfanın ilerleyen bölümünde yer alan parametre tablosunda verilmiştir.
Bant yapısını hesaplamak için Hamiltoniyen denkleminin çözümüBant yapısını hesaplamak için Hamiltoniyen denkleminin çözümü
Sekiz bantlı Hamiltoniyen'i oluşturduktan sonra, şimdi bunu çözerek elektronik bant yapısını elde edebiliriz. \(k_x=k_y=k_z=0\) noktasında, yani R noktasında, Hamiltoniyen önemli ölçüde daha basit bir hale gelir. Valans bandının maksimum değerini enerji referansımız olarak alarak, temel bant kenarı enerjileri aşağıdaki şekilde belirlenebilir:Sekiz bantlı Hamiltoniyen'i oluşturduktan sonra, şimdi bunu çözerek elektronik bant yapısını elde edebiliriz. \(k_x=k_y=k_z=0\) noktasında, yani R noktasında, Hamiltoniyen önemli ölçüde daha basit bir hale gelir. Valans bandının maksimum değerini enerji referansımız olarak alarak, temel bant kenarı enerjileri aşağıdaki şekilde belirlenebilir:
\[ \begin{aligned} \color{#db790d}{E_v(0)} &= 0, \\[6pt] \color{#3e72d5}{E_{sc}(0)} &= E_g, \\[6pt] \color{#7948bd}{E_{hc}(0)} &= E_g+\Delta_c+\frac{\delta}{3}, \\[6pt] \color{#7948bd}{E_{lc}(0)} &= E_g+\Delta_c-\frac{\delta}{3}. \end{aligned} \] \[ \begin{aligned} \color{#db790d}{E_v(0)} &= 0, \\[6pt] \color{#3e72d5}{E_{sc}(0)} &= E_g, \\[6pt] \color{#7948bd}{E_{hc}(0)} &= E_g+\Delta_c+\frac{\delta}{3}, \\[6pt] \color{#7948bd}{E_{lc}(0)} &= E_g+\Delta_c-\frac{\delta}{3}. \end{aligned} \]
Bu ifadeler, değerlik bandının, en düşük iletim bandının ve iki üst iletim dalının temel enerji seviyelerini belirler. Aralarındaki fark ?? içinde gösterilmiştir. Kübik durumda, \(\delta=\zeta=0\) ve \(P_{\parallel}=P_z\) geçerlidir. Sözde kübik malzemeler için, ek simetriye bağlı etkileşimler kesin özdeğerleri değiştirebilir, bu nedenle nihai enerjileri elde etmek için tam Hamiltoniyen'i köşegenleştiririz.Bu ifadeler, değerlik bandının, en düşük iletim bandının ve iki üst iletim dalının temel enerji seviyelerini belirler. Aralarındaki fark ?? içinde gösterilmiştir. Kübik durumda, \(\delta=\zeta=0\) ve \(P_{\parallel}=P_z\) geçerlidir. Sözde kübik malzemeler için, ek simetriye bağlı etkileşimler kesin özdeğerleri değiştirebilir, bu nedenle nihai enerjileri elde etmek için tam Hamiltoniyen'i köşegenleştiririz.
R'den uzaklaştıkça, dalga vektörü terimleri sıfırdan farklı değerler alır. Matris elemanları değişir, elektronik durumlar etkileşime girer ve sonuç olarak ortaya çıkan özdeğerler dağılmaya başlar. Bu durum, bant yapısı diyagramlarımızda görülen kıvrımlı elektronik bantlara yol açar.R'den uzaklaştıkça, dalga vektörü terimleri sıfırdan farklı değerler alır. Matris elemanları değişir, elektronik durumlar etkileşime girer ve sonuç olarak ortaya çıkan özdeğerler dağılmaya başlar. Bu durum, bant yapısı diyagramlarımızda görülen kıvrımlı elektronik bantlara yol açar.
Uygulamada OghmaNano, ardışık özdeğer hesaplamaları yapar. Seçilen her dalga vektörü için, yukarıda belirtilen ifadelere \(k_x\), \(k_y\), \(k_z\) ve malzeme parametrelerini yerleştirir, sayısal \(8\times8\) Hamiltoniyen'i oluşturur ve Schrödinger denklemini çözer:Uygulamada OghmaNano, ardışık özdeğer hesaplamaları yapar. Seçilen her dalga vektörü için, yukarıda belirtilen ifadelere \(k_x\), \(k_y\), \(k_z\) ve malzeme parametrelerini yerleştirir, sayısal \(8\times8\) Hamiltoniyen'i oluşturur ve Schrödinger denklemini çözer:
\[ \boxed{ H(\mathbf{k})\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) = E_n(\mathbf{k})\mathbf{u}_n(\mathbf{k}), \qquad n=1,\ldots,8. } \] \[ \boxed{ H(\mathbf{k})\mathbf{u}_n(\mathbf{k}) = E_n(\mathbf{k})\mathbf{u}_n(\mathbf{k}), \qquad n=1,\ldots,8. } \]
Bu, sekiz özdeğer (izin verilen elektron enerjileri) ve bunlara karşılık gelen sekiz özvektör (elektronik durumlar) verir. Hesaplama daha sonra k uzayındaki ardışık konumlarda tekrarlanır. Örneğin, x yönü boyunca bant yapısını hesaplamak için, Hamiltonian şu noktalarda değerlendirilir:Bu, sekiz özdeğer (izin verilen elektron enerjileri) ve bunlara karşılık gelen sekiz özvektör (elektronik durumlar) verir. Hesaplama daha sonra k uzayındaki ardışık konumlarda tekrarlanır. Örneğin, x yönü boyunca bant yapısını hesaplamak için, Hamiltonian şu noktalarda değerlendirilir:
\[ \begin{aligned} \mathbf{k}_0 &= (0,0,0),\\ \mathbf{k}_1 &= (\Delta k,0,0),\\ \mathbf{k}_2 &= (2\Delta k,0,0),\\ &\ \vdots \end{aligned} \] \[ \begin{aligned} \mathbf{k}_0 &= (0,0,0),\\ \mathbf{k}_1 &= (\Delta k,0,0),\\ \mathbf{k}_2 &= (2\Delta k,0,0),\\ &\ \vdots \end{aligned} \]
Her noktada, hesaplanan sekiz özdeğer, o dalga vektöründeki elektronik enerjileri verir:Her noktada, hesaplanan sekiz özdeğer, o dalga vektöründeki elektronik enerjileri verir:
\[ H(\mathbf{k}_i) \quad\longrightarrow\quad \left\{ E_1(\mathbf{k}_i),\ldots,E_8(\mathbf{k}_i) \right\}. \] \[ H(\mathbf{k}_i) \quad\longrightarrow\quad \left\{ E_1(\mathbf{k}_i),\ldots,E_8(\mathbf{k}_i) \right\}. \]
Bu enerjileri dalga vektörünün bir fonksiyonu olarak çizmek, bilinen E–k bant yapısı diyagramını verir. Diğer kristal yönler, k-uzayındaki yolu değiştirerek incelenebilir; tam üç boyutlu bir hesaplama ise \(k_x\), \(k_y\) ve \(k_z\)'ü birlikte örnekler. Tam sayısal iş akışı ??'de özetlenmiştir.Bu enerjileri dalga vektörünün bir fonksiyonu olarak çizmek, bilinen E–k bant yapısı diyagramını verir. Diğer kristal yönler, k-uzayındaki yolu değiştirerek incelenebilir; tam üç boyutlu bir hesaplama ise \(k_x\), \(k_y\) ve \(k_z\)'ü birlikte örnekler. Tam sayısal iş akışı ??'de özetlenmiştir.
\(E_g,\Delta_c,P,\gamma'\ldots\)
\((k_x,k_y,k_z)\)
\(H(\mathbf{k})\), 8 × 8
Eight eigenvalues
and eigenvectors
Electronic band structure
Hesaplanan bant yapısı, elektronların ve boşlukların etkin kütleleri hakkında da bilgi sağlar. Basit bir bant ekstremumuna yakın bir noktada, belirli bir yöndeki etkin kütle, enerji bandının eğriliğinden elde edilebilir:Hesaplanan bant yapısı, elektronların ve boşlukların etkin kütleleri hakkında da bilgi sağlar. Basit bir bant ekstremumuna yakın bir noktada, belirli bir yöndeki etkin kütle, enerji bandının eğriliğinden elde edilebilir:
\[ \frac{1}{m_i^*} = \frac{1}{\hbar^2} \frac{\partial^2 E}{\partial k_i^2}, \] \[ \frac{1}{m_i^*} = \frac{1}{\hbar^2} \frac{\partial^2 E}{\partial k_i^2}, \]
deliklerde kullanılan ilgili pozitif kütle kuralı ile birlikte. Ancak, aşağıda göreceğimiz gibi, tüm elektronik bantlar ve dalga fonksiyonları, tek bir etkin kütle değerinden çok daha fazla bilgi sağlar.deliklerde kullanılan ilgili pozitif kütle kuralı ile birlikte. Ancak, aşağıda göreceğimiz gibi, tüm elektronik bantlar ve dalga fonksiyonları, tek bir etkin kütle değerinden çok daha fazla bilgi sağlar.
Malzeme Parametreleri ve Bunların Modele Nerede Dahil EdildiğiMalzeme Parametreleri ve Bunların Modele Nerede Dahil Edildiği
Sekiz bantlı Hamiltoniyen'i oluşturmak için, malzemenin elektronik özelliklerini tanımlayan bir dizi sayısal parametreye ihtiyacımız var. Gawarecki ve diğerleri, bu parametreleri, hibrit fonksiyonlu yoğunluk fonksiyonel teorisi (DFT) kullanılarak hesaplanan elektronik bant yapılarına, spin-yörünge etkileşimini de içerecek şekilde, sekiz bantlı k·p modelini uyarlayarak elde ettiler (bkz. makalelerinin III ve IV. bölümleri).Sekiz bantlı Hamiltoniyen'i oluşturmak için, malzemenin elektronik özelliklerini tanımlayan bir dizi sayısal parametreye ihtiyacımız var. Gawarecki ve diğerleri, bu parametreleri, hibrit fonksiyonlu yoğunluk fonksiyonel teorisi (DFT) kullanılarak hesaplanan elektronik bant yapılarına, spin-yörünge etkileşimini de içerecek şekilde, sekiz bantlı k·p modelini uyarlayarak elde ettiler (bkz. makalelerinin III ve IV. bölümleri).
Aşağıdaki değerler, Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki Tablo I'den alınmıştır ve OghmaNano malzeme kütüphanesinde yer alan altı adet saf metal halojenür perovskitini kapsamaktadır.Aşağıdaki değerler, Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki Tablo I'den alınmıştır ve OghmaNano malzeme kütüphanesinde yer alan altı adet saf metal halojenür perovskitini kapsamaktadır.
| ParametreParametre | CsPbCl3CsPbCl3 | CsPbBr3CsPbBr3 | CsPbI3CsPbI3 | MAPbCl3MAPbCl3 | MAPbBr3MAPbBr3 | MAPbI3MAPbI3 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Örneğin (eV)Örneğin (eV) | 2.7442.744 | 2.0732.073 | 1.4161.416 | 3.0073.007 | 2.2772.277 | 1.5491.549 |
| Δc (eV)Δc (eV) | 1.4441.444 | 1.4761.476 | 1.4941.494 | 1.5061.506 | 1.5081.508 | 1.5001.500 |
| δ (elektron volt)δ (elektron volt) | 00 | 00 | 00 | 0.0450.045 | 0.0570.057 | 0.0750.075 |
| ζ (elektron volt)ζ (elektron volt) | 00 | 00 | 00 | 0.0160.016 | 0.0300.030 | 0.0450.045 |
| P paralel (eV·Å)P paralel (eV·Å) | 9.2339.233 | 8.9488.948 | 8.6018.601 | 8.8788.878 | 8.6238.623 | 8.0978.097 |
| Pz (eV·Å)Pz (eV·Å) | 9.2339.233 | 8.9488.948 | 8.6018.601 | 9.8969.896 | 9.3029.302 | 9.0589.058 |
| γ′1γ′1 | 1.6431.643 | 2.1832.183 | 2.9972.997 | 1.5811.581 | 2.1442.144 | 2.9672.967 |
| γ′2γ′2 | 0.1900.190 | 0.3940.394 | 0.6830.683 | 0.1400.140 | 0.1900.190 | 0.2860.286 |
| γ′3γ′3 | −0.691−0.691 | −1.081−1.081 | −1.169−1.169 | −0.599−0.599 | −1.060−1.060 | −1.150−1.150 |
Farklı parametreler, Hamiltonian'ın nasıl oluşturulduğunu ve elde edilen elektronik bantların nasıl davrandığını belirler:Farklı parametreler, Hamiltonian'ın nasıl oluşturulduğunu ve elde edilen elektronik bantların nasıl davrandığını belirler:
- \(E_g\): Temel bant aralığı. Bu, en düşük iletim bandının enerjisini, valans bandının maksimumuna göre belirler.\(E_g\): Temel bant aralığı. Bu, en düşük iletim bandının enerjisini, valans bandının maksimumuna göre belirler.
- \(\Delta_c\): Daha düşük ve daha yüksek iletim bandı grupları arasındaki temel spin-yörünge ayrılması. Bu, en yüksek iletim durumlarını en düşük iletim bandına göre kaydırır.\(\Delta_c\): Daha düşük ve daha yüksek iletim bandı grupları arasındaki temel spin-yörünge ayrılması. Bu, en yüksek iletim durumlarını en düşük iletim bandına göre kaydırır.
- \(\delta\) ve \(\zeta\): Kristal simetrisindeki azalmayla ilişkili ek ayrılma ve birleşme parametreleri. Her ikisi de kübik CsPbX3 parametre kümeleri için sıfırdır, ancak sözde kübik MAPbX3 için sıfır olmayabilir.\(\delta\) ve \(\zeta\): Kristal simetrisindeki azalmayla ilişkili ek ayrılma ve birleşme parametreleri. Her ikisi de kübik CsPbX3 parametre kümeleri için sıfırdır, ancak sözde kübik MAPbX3 için sıfır olmayabilir.
- \(P_{\parallel}\) ve \(P_z\): Esas olarak s karakterine sahip değerlik durumları ile p karakterine sahip iletkenlik durumları arasındaki etkileşimi açıklayın. Düzlem içi ve dikey kristal yönler için ayrı değerler kullanılır. Birimler eV·Å'dir.\(P_{\parallel}\) ve \(P_z\): Esas olarak s karakterine sahip değerlik durumları ile p karakterine sahip iletkenlik durumları arasındaki etkileşimi açıklayın. Düzlem içi ve dikey kristal yönler için ayrı değerler kullanılır. Birimler eV·Å'dir.
- \(\gamma'_1\), \(\gamma'_2\) ve \(\gamma'_3\): Hamiltonyen'deki dalga vektörüne bağlı terimlerin katsayıları. Bu katsayılar, ortalama bant eğriliği, anizotropi ve iletim durumları arasındaki karışma gibi özellikleri etkiler; bu etkiler, sekiz bantlı modelin dışındaki bantlardan da kaynaklanabilir.\(\gamma'_1\), \(\gamma'_2\) ve \(\gamma'_3\): Hamiltonyen'deki dalga vektörüne bağlı terimlerin katsayıları. Bu katsayılar, ortalama bant eğriliği, anizotropi ve iletim durumları arasındaki karışma gibi özellikleri etkiler; bu etkiler, sekiz bantlı modelin dışındaki bantlardan da kaynaklanabilir.
- \(a_{\mathrm{exp}}\) ve \(a_{\mathrm{DFT}}\): Sırasıyla, deneysel olarak elde edilen ve DFT hesaplamalarıyla bulunan kafes sabitleri. Bunlar, yapısal bir referans sağlamak amacıyla verilmiştir ve görüntülenen Hamiltonian'da ek bir uyum parametresi olarak kullanılmaz.\(a_{\mathrm{exp}}\) ve \(a_{\mathrm{DFT}}\): Sırasıyla, deneysel olarak elde edilen ve DFT hesaplamalarıyla bulunan kafes sabitleri. Bunlar, yapısal bir referans sağlamak amacıyla verilmiştir ve görüntülenen Hamiltonian'da ek bir uyum parametresi olarak kullanılmaz.
- \(m_v\) ve önceden belirlenmemiş parametreler \(\gamma_1,\gamma_2,\gamma_3\): Orijinal yayında yer alan türetilmiş nicelikler. Hamiltonian, açıkça dahil edilen bantlar arasındaki etkileşimin zaten matriste hesaba katılmış olması nedeniyle, önceden belirlenmiş parametreleri kullanır. Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki (2)–(4) numaralı denklemlere bakınız.\(m_v\) ve önceden belirlenmemiş parametreler \(\gamma_1,\gamma_2,\gamma_3\): Orijinal yayında yer alan türetilmiş nicelikler. Hamiltonian, açıkça dahil edilen bantlar arasındaki etkileşimin zaten matriste hesaba katılmış olması nedeniyle, önceden belirlenmiş parametreleri kullanır. Gawarecki ve diğerlerinin çalışmasındaki (2)–(4) numaralı denklemlere bakınız.
OghmaNano'da, saf madde betikleri, tablolanan parametre değerlerini içerir. Karışık halojenli perovskitler için, madde betikleri, Hamiltonian oluşturulmadan önce ilgili uç nokta parametreleri arasında enterpolasyon yapar. Bu, kullanıcı tarafından seçilen iyot, brom ve klor bileşimi için aynı sekiz bantlı hesaplamanın yapılmasını sağlar. İşlem, karışık halojenli perovskit öğreticisi bölümünde açıklanmıştır.OghmaNano'da, saf madde betikleri, tablolanan parametre değerlerini içerir. Karışık halojenli perovskitler için, madde betikleri, Hamiltonian oluşturulmadan önce ilgili uç nokta parametreleri arasında enterpolasyon yapar. Bu, kullanıcı tarafından seçilen iyot, brom ve klor bileşimi için aynı sekiz bantlı hesaplamanın yapılmasını sağlar. İşlem, karışık halojenli perovskit öğreticisi bölümünde açıklanmıştır.
Bant yapısından neler hesaplayabiliriz?Bant yapısından neler hesaplayabiliriz?
Elektronik bant yapısı ve ilgili dalga fonksiyonları hesaplandıktan sonra, bunları çok çeşitli yarı iletken özelliklerini tahmin etmek için başlangıç noktası olarak kullanabiliriz. Bunlar arasında etkin kütleler, taşıyıcı konsantrasyonları, akustik ve optik fonon saçılması, taşıyıcı gevşeme süreleri, elektron ve boşluk hareketliliği, optik emilim, kendiliğinden emisyon ve optik kazanç yer alır.Elektronik bant yapısı ve ilgili dalga fonksiyonları hesaplandıktan sonra, bunları çok çeşitli yarı iletken özelliklerini tahmin etmek için başlangıç noktası olarak kullanabiliriz. Bunlar arasında etkin kütleler, taşıyıcı konsantrasyonları, akustik ve optik fonon saçılması, taşıyıcı gevşeme süreleri, elektron ve boşluk hareketliliği, optik emilim, kendiliğinden emisyon ve optik kazanç yer alır.
Örneğin, polar metal halojenür perovskitlerdeki önemli bir iç saçılma mekanizması, elektronların veya boşlukların boyuna optik (LO) fononlarla etkileşime girdiği Fröhlich saçılmasıdır. Fermi'nin altın kuralı kullanılarak, mevcut son elektronik durumlar üzerinden entegrasyon yapılarak saçılma oranı hesaplanabilir:Örneğin, polar metal halojenür perovskitlerdeki önemli bir iç saçılma mekanizması, elektronların veya boşlukların boyuna optik (LO) fononlarla etkileşime girdiği Fröhlich saçılmasıdır. Fermi'nin altın kuralı kullanılarak, mevcut son elektronik durumlar üzerinden entegrasyon yapılarak saçılma oranı hesaplanabilir:
\[ \frac{1}{\tau(\mathbf{k})} = \frac{2\pi}{\hbar} \sum_{\pm} \int\frac{d^3k'}{(2\pi)^3} \,|M_{\pm}(\mathbf{k},\mathbf{k}')|^2 \delta\!\left( E(\mathbf{k}')-E(\mathbf{k}) \mp\hbar\omega_{\mathrm{LO}} \right). \] \[ \frac{1}{\tau(\mathbf{k})} = \frac{2\pi}{\hbar} \sum_{\pm} \int\frac{d^3k'}{(2\pi)^3} \,|M_{\pm}(\mathbf{k},\mathbf{k}')|^2 \delta\!\left( E(\mathbf{k}')-E(\mathbf{k}) \mp\hbar\omega_{\mathrm{LO}} \right). \]
Burada, \(M_{\pm}\), uygun fonon doluluk faktörünü de içeren fonon emilimi veya yayılım matris elemanını temsil eder. Dirac delta fonksiyonu, geçiş sırasında enerjinin korunmasını sağlar. Saçılma hesaplaması daha sonra momentum gevşeme sürelerini elde etmek ve hesaplanan bant hızları ve taşıyıcı dolulukları ile birlikte Fröhlich tarafından belirlenen hareketliliği belirlemek için kullanılabilir.Burada, \(M_{\pm}\), uygun fonon doluluk faktörünü de içeren fonon emilimi veya yayılım matris elemanını temsil eder. Dirac delta fonksiyonu, geçiş sırasında enerjinin korunmasını sağlar. Saçılma hesaplaması daha sonra momentum gevşeme sürelerini elde etmek ve hesaplanan bant hızları ve taşıyıcı dolulukları ile birlikte Fröhlich tarafından belirlenen hareketliliği belirlemek için kullanılabilir.
Benzer şekilde, elektronik bantlar ve optik geçiş matris elemanları, optik kazancı hesaplamak için kullanılabilir. Fermi'nin altın kuralı çerçevesinde, spektral bağımlılığı şematik olarak şu şekilde ifade edilebilir:Benzer şekilde, elektronik bantlar ve optik geçiş matris elemanları, optik kazancı hesaplamak için kullanılabilir. Fermi'nin altın kuralı çerçevesinde, spektral bağımlılığı şematik olarak şu şekilde ifade edilebilir:
\[ g(\omega)\propto \frac{1}{\omega} \sum_{c,v} \int\frac{d^3k}{(2\pi)^3} \left| \mathbf{e}\cdot\mathbf{p}_{cv}(\mathbf{k}) \right|^2 \left[f_c(\mathbf{k})-f_v(\mathbf{k})\right] \delta\!\left( E_c(\mathbf{k})-E_v(\mathbf{k}) -\hbar\omega \right). \] \[ g(\omega)\propto \frac{1}{\omega} \sum_{c,v} \int\frac{d^3k}{(2\pi)^3} \left| \mathbf{e}\cdot\mathbf{p}_{cv}(\mathbf{k}) \right|^2 \left[f_c(\mathbf{k})-f_v(\mathbf{k})\right] \delta\!\left( E_c(\mathbf{k})-E_v(\mathbf{k}) -\hbar\omega \right). \]
Bu ifade, hesaplanan değerlik ve iletim bantları arasındaki optik geçişleri açıklar. Bu geçişlerin enerjileri, dalga fonksiyonları ve taşıyıcı dolulukları, absorpsiyonun veya uyarılmış emisyonun spektral konumunu ve gücünü belirler. Nicel tahminler için ek saçılma ve optik parametreler gereklidir.Bu ifade, hesaplanan değerlik ve iletim bantları arasındaki optik geçişleri açıklar. Bu geçişlerin enerjileri, dalga fonksiyonları ve taşıyıcı dolulukları, absorpsiyonun veya uyarılmış emisyonun spektral konumunu ve gücünü belirler. Nicel tahminler için ek saçılma ve optik parametreler gereklidir.
LO fononlarının emilimi, yayılması ve taşıyıcı hareketliliğinin hesaplanmasıyla ilgili kapsamlı bir açıklama, Fröhlich saçılma teorisi sayfamızda bulunmaktadır. Perovskit bant yapısının ve hareketlilik hesaplamalarının uygulamada nasıl gerçekleştirildiğini, saf ve karışık halojenli malzemeler de dahil olmak üzere görmek için adım adım OghmaNano öğreticisi'ne bakın.LO fononlarının emilimi, yayılması ve taşıyıcı hareketliliğinin hesaplanmasıyla ilgili kapsamlı bir açıklama, Fröhlich saçılma teorisi sayfamızda bulunmaktadır. Perovskit bant yapısının ve hareketlilik hesaplamalarının uygulamada nasıl gerçekleştirildiğini, saf ve karışık halojenli malzemeler de dahil olmak üzere görmek için adım adım OghmaNano öğreticisi'ne bakın.
Kaynaklar ve ek okumalarKaynaklar ve ek okumalar
Temel model: K. Gawarecki, M. Wiśniewski, M. Polak, R. Kudrawiec ve M. Gładysiewicz, “Seçilmiş kübik ve sözde kübik perovskitler için sekiz bantlı k·p açıklaması ve malzeme kazancı”, Physical Review Applied 22, 014058 (2024). DOI: 10.1103/PhysRevApplied.22.014058; arXiv:2306.08643 (ücretsiz ön baskı). Tam Hamiltonian için özellikle IV. Bölüme ve Ek A'ya, parametreler için ise Tablo I'e bakınız.Temel model: K. Gawarecki, M. Wiśniewski, M. Polak, R. Kudrawiec ve M. Gładysiewicz, “Seçilmiş kübik ve sözde kübik perovskitler için sekiz bantlı k·p açıklaması ve malzeme kazancı”, Physical Review Applied 22, 014058 (2024). DOI: 10.1103/PhysRevApplied.22.014058; arXiv:2306.08643 (ücretsiz ön baskı). Tam Hamiltonian için özellikle IV. Bölüme ve Ek A'ya, parametreler için ise Tablo I'e bakınız.